Vlaamse Kano & Kajak Federatie

Samen met Vlaamse waterweg, Sport Vlaanderen, de coördinatiecommissie Integraal Waterbeleid en andere watersporten is VKKF sterk bezig om het probleem van de blauwalgen gecoördineerd aan te pakken via een werkgroep blauwalgen.

Artikel Blauwalgen (21/09/2020)

Foto1Tot vorig jaar werd er een totaalverbod ingeroepen in geval van blauwalgen voor ganse kanaal/watersportzones zonder enige nuance met grote gevolgen voor de watersportsector. VKKF ging in 2019-2020 samen met een werkgroep aan de slag om dit te nuanceren voor de watersportsector. In maart werd er samen met Sport Vlaanderen en de mensen van de werkgroep blauwalgen een uitgebreide infosessie georganiseerd in Hazewinkel over alle aspecten van de blauwalgenproblematiek en het nieuwe ontradingskader voor kano, kajak en andere watersporten. Vanuit VKKF waren er enkel clubs aanwezig. Onderstaand schema geeft aan welke procedure er nu gevolgd wordt in geval van blauwalgen.

 Echter “waarschuwen en ontrading” staat m.i. niet gelijk aan “we doen maar op”. Een woordje uitleg over onze blauwe vrienden.

 

 2

De droge en warme zomers van afgelopen jaren zorgden op verschillende plaatsen tot blauwalgenbloeien, ook in waterlopen, kanalen en waterwegen. Omdat blauwalgen gevaren kunnen inhouden voor de volksgezondheid, kan het aangewezen zijn op deze locaties een recreatieverbod uit te vaardigen.

Aangezien algemeen veronderstelt wordt dat de voorbije zomers in de toekomst eerder regelmaat dan uitzondering zullen worden, zal de kans dat we met blauwalgenbloeien geconfronteerd worden alleen maar toenemen.

Wat zijn blauwalgen?

4Blauwalgen behoren tot de oudste levensvormen op onze planeet en zitten van nature in het oppervlaktewater. Hoewel hun naam anders doet vermoeden, zijn het eigenlijk geen algen of wieren, maar bacteriën. Hun wetenschappelijke naam is cyanobacteriën. De blauwalg bestaat niet. Er bestaan niet minder dan 2000 soorten en niet elke blauwalgensoort is even schadelijk.
Wat ze wel met echte algen gemeen hebben, is hun vermogen om aan fotosynthese te doen. Bij fotosynthese wordt CO2 omgezet naar biomassa en zuurstof met behulp van zonlicht. Als gevolg van de fotosynthese verhoogt het soortelijk gewicht van blauwalgen (aanwezigheid suikers) , waardoor deze zich lager in de waterkolom gaan bevinden. Daar nemen de cellen de nodige voedingsstoffen op waarbij ze de opgeslagen suikers gebruiken als energiebron. Zo worden de cellen weer lichter en gaan ze weer drijven. Drijflagen van blauwalgen komen vooral ’s ochtends voor, als tijdens de nacht de opgeslagen suikers zijn verbruikt.

3 

Zijn blauwalgen gevaarlijk?

Het grootste gevaar van blauwalgen schuilt in de eigenschap om gifstoffen (cyanotoxines) te produceren. Hieronder een overzicht van de verschillende groepen blauwalgen en de gifstoffen (cyanotoxines) die ze kunnen produceren. Er worden verschillende groepen van cyanotoxines onderscheiden: neurotoxines, cytotoxines, hepatotoxines en irriterende stoffen (dermatotoxines).

4 

Sommige van deze toxines behoren tot de meest dodelijke ter wereld omdat ze niet enzymatisch afgebroken kan worden en er geen tegengif voor bestaat. Voorzichtigheid is dan ook geboden!

Alleen de dosis maakt het vergif!

5Niet elke recreatievorm is dezelfde. Terwijl de ene vooral in het water wordt beoefend, gebeurt de andere in hoofdzaak op het wateroppervlak, waarbij contact met het water(oppervlak) en de eventuele blauwalgenbloei beduidend lager ligt. Mogelijke gezondheidsrisico’s hangen dan ook sterk af van de mate van blootstelling aan blauwalgen (en toxines) van de recreatievorm in kwestie. Het Agentschap Zorg en Gezondheid voerde, voor de verschillende recreatievormen, een risicoanalyse uit waarbij de mate van blootstelling aanleiding gaf tot een het opleggen van maatregelen. Zoals uit bijgevoegde tabel kan afgeleid worden, geven de recreatievormen waarbij direct contact met het wateroppervlak niet kan vermelden worden aanleiding tot zeer hoog risico. Bij vaststelling van een toxische blauwalgenbloei worden deze, om gezondheidsredenen, dan ook verboden in de buurt van de blauwalgenbloei.

Voor alle andere recreatievormen wordt het gezondheidsrisico lager ingeschat. Voor deze vormen geldt dan ook geen algemeen verbod, maar wordt eerder ontradend gewerkt.

 

Ontraden ≠ ongestoord recreëren

Aanwezigheid van blauwalgen brengt een bepaald veiligheidsrisico met zich mee. Het is dan ook aangewezen enkele voorzorgsmaatregelen in acht te nemen:

 

6

  1. Sla recreatieadviezen en -verboden van overheid of club niet in de wind;
  2. Ga nooit zwemmen of doe niet aan jetski, waterski in zones met zichtbare blauwalgenbloei: Direct contact en het inslikken van aanzienlijke hoeveelheden houden en bijzonder groot gezondheidsrisico in;
  3. Ook het beoefenen van andere recreatievormen houdt mogelijks een gezondheidsrisico in. Vermijd dan ook deze vormen van waterrecreatie;
  4. Ga je toch het water op: douch of was jezelf onmiddellijk na het beëindigen van de activiteit.
  5. Was en droog alle kledij en uitrusting na contact met blauwalgen. 

Actuele situatie blauwalg

Blauwalgen ontwikkelen zich snel door de stijging van de watertemperatuur en door droogte. Uw gezondheid staat voorop! Daarom adviseren we u om u steeds vooraf de te informeren over de waargenomen blauwalgenbloei en de opgelegde maatregelen. Het meest actuele overzicht is terug te vinden op

https://www.vlaamsewaterweg.be/nieuws/blauwalgen-actueel

VKKF als partner van de overheid

VKKF heeft in eerste instantie meegeholpen om dit nieuwe regelgevende kader op punt te stellen en onze sport weer mogelijk te maken. Een stap in de goede richting, maar helaas nog geen oplossing voor de oorzaak van het probleem. Uit onderzoek is gebleken dat er ook geen eenduidige oplossing bestaat en de oorzaak van de bloei op elke locatie anders is. Sommige maatregelen werken ook maar tijdelijk en kosten handen vol geld. VKKF onderzoekt momenteel de mogelijkheden om een testcase op te zetten met de overheid om te kijken welke opties er zijn om dit verder aan te pakken.

Een aantal factoren moeten aanwezig zijn voor de bloei van de blauwalgen:

  1. een (te) hoog gehalte aan voedingsstoffen (nutriënten) in het water
  2. een hoge watertemperatuur
  3. een gebrek aan stroming waardoor de bacteriën lange tijd ter plaatse blijven

Daarom komen de bloeien vooral ’s zomers voor in stilstaand of traag stromend water. Wens je nog meer te weten te komen over blauwalgen. Lees dan zeker ook : https://www.vmm.be/water/kwaliteit-waterlopen/blauwalgen

 

 --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Blauwalgen, ontradingsmaatregelen ipv totaalverbod nog niet formeel goedgekeurd (10/06/2020)

Nog voor het corona tijdperk werd onze sector reeds enkele jaren getroffen door blauwalgen. Meer en meer watersportclubs werden vastgesteld met de bloei van blauwalgen op de vijvers met als gevolg een totaal zwem- en recreatieverbod. Clubtrainingen konden niet meer doorgaan, wedstrijden worden geannuleerd en zwemvijvers tijdelijke de deuren sluiten. Ondertussen weten we hoe erg het is om niet te mogen varen. De gevoelige periode voor deze blauw kwaal komt er weer aan. Dus Tijd voor actie

Reeds voor de komst van het coronavirus was VKKF als sterk actief om de belangen van de leden en de sport hierin te verdedigen.Om onze clubs meer inzicht te geven in de problematiek en de wetgeving werd er nog geen net voor de lock-down een infosessie georganiseerd over wat blauwalgen nu juist zijn? Hoe dat je ze kan herkennen, en wat moet je doen wanneer je ze aantreft in het water. Veel vragen waarop wij een antwoord gaven op zaterdag 7 maart 2020 tijdens de infosessie 'Blauwalgen: een bedreiging voor de watersport?

De presentaties van de infosessie vind je hier. Zoals je kan lezen vanaf slide 57 wordt momenteel uitgevoerd op een ontradingscampagne ipv een totaalverbod voor kano kajak en SUP. Dit zou ons iets meer vrijheid geven om onze sport te blijven beoefenen op een veilige manier om het vorige kader te gebruiken waarin er altijd nodig was was van een totaalverbod. 

Door Corona werd het formeel standpunt van het CIW (Centrum voor integraal waterbeledid) over deze nieuwe "ontradende aanpak" ipv een totaalverbod voor kano, kajak en SUP uitgesteld. Wij verwachten dit op korte termijn in onze mailboxen en werken samen met hen aan een informatiefolder die wij aan al onze clubs en leden kunnen bezorgen. 

 

Enkele resultaten van het voorbije werkjaar (2018-2019):

  1. Een evaluatie van het voorbije jaar toonde aan dat het huidige kader (100m regel) een stap voorwaarts is ten opzichte van vorige zomer (2018), maar op het terrein enorm moeilijk te handhaven is voor politie en overheden. Ook dringt zich een nuancering van de term” zachte waterrecreatie” zich op, aangezien het risico niet voor iedereen gelijk is. Het afwegingskader 2020 tracht antwoord te bieden aan bovenstaande vaststellingen.
  2. Op lange termijn is het nodig om ook de oorzaak van blauwalgenbloeien aan te pakken. Hiervoor wordt er uitgekeken naar proeftuinen en bijkomend onderzoek waar experimenten kunnen opgezet worden om de aanpak te verbeteren.
  3. Ondanks enorme inspanningen via staalnames en inzet van personeel is het zeer moeilijk om verboden en ontheffingen snel genoeg te kunnen opvolgen. Een digitaal platform dringt zich op om ervoor te zorgen dat alle informatie wordt gestroomlijnd en de watersporter snel en eenduidig geïnformeerd kan blijven van de ingestelde of opgeheven verboden.
  4. Er wordt voorgesteld (onder voorbehoud van meer onderzoeksresultaten) om op 7 maart een infomoment te organiseren voor de watersportsector in samenspraak met Sport Vlaanderen. Wordt vervolgd…

 

Met dank aan de collega’s van de Vlaamse waterweg voor de goede samenwerking